Nanotechnologie

De nanotechnologie houdt zich bezig met materie die vele tienduizenden malen kleiner is dan de dikte van een haar, soms zelfs zo klein dat het aantal moleculen of atomen te tellen is. Ontdekkingen die in de nanotechnologie worden gedaan kunnen op veel manieren worden toegepast. Een aantal voorbeelden:

medische toepassingen, nanotechnologie kan gebruikt worden voor het maken van mini-diagnoseapparatuur die in het lichaam kan worden binnengebracht om zo in een vroeg stadium ziektes te herkennen. Verder kan met de technologie gewerkt worden aan het ontwikkelen van nieuwe weefsels die in de toekomst bijvoorbeeld kunnen helpen bij het maken van kunstmatige organen.
computertechnologie, hier kan het werken met hele kleine deeltjes de opslagcapaciteit van chips in de toekomst enorm vergroten. In de wat verdere toekomst kan nanotechnologie zelfs helpen bij het bouwen van supersnelle computers.
verder kan nanotechnologie onder meer ingezet worden voor het ontwikkelen van nieuwe materialen voor vrijwel alle takken van de industrie, het verminderen van vervuiling en beschermen van het milieu, en ook op het gebied van veiligheid en misdaadbestrijding. Zo worden bankbiljetten in de toekomst mogelijk beschermd met een zogeheten “nano-tag”, waardoor kopiëren vrijwel onmogelijk wordt.

De rol van UNESCO: ethiek

UNESCO houdt zich bezig met de ethische vraagstukken rond de nanotechnologie. Juist omdat het gaat om een ingewikkelde techniek die voor het blote oog vaak onzichtbaar is, maar die wel steeds belangrijker wordt in de maatschappij, zijn er allerlei ethische vragen te beantwoorden. Wat zijn de doelstellingen van de nanotechnologie en welke middelen worden gebruikt? Hoe zit het met het gebruik van menselijke weefsels, en bijvoorbeeld het vervangen van organen door kunstmatige organen? Wat betekent het voor de privacy als er straks camera’s en microfoons bestaan die vrijwel onzichtbaar zijn?

Het stilstaan bij deze kwesties is de belangrijkste taak voor UNESCO op het gebied van nanotechnologie. De organisatie brengt wetenschappers bij elkaar om met aanbevelingen te komen over de ethische aspecten.

In juli 2005 werd een eerste grote ontmoeting georganiseerd van de ‘expert group’, die zich over de ethische vraagstukken rond nanotechnologie buigt. Op dit moment wordt hard gewerkt aan een werkplan voor de toekomst. COMEST, de “World Commission on the Ethics of Scientific Knowledge and Technology”, adviseert UNESCO over ethische vragen met betrekking tot nieuwe technologie. De Commissie bereidt een advies voor dat bij de komende Algemene Conferentie in 2007 het onderwerp op de UNESCO-agenda zal brengen.